Pengenalan
Sampah biasanya dianggap sebagai bahan yang perlu dibuang. Namun di Kerteh, Kemaman, sebahagian sisa pepejal kini berpotensi diberi nilai baharu apabila diproses untuk menghasilkan produk seperti biodiesel dan karbon.
Terengganu memperkenalkan teknologi pirolisis Terengganu menerusi Kilang Pemulihan Sisa Pepejal IGNiS 3R di Tapak Pelupusan Sampah Bukit Gelugor. Projek bernilai RM50 juta itu dilaporkan sebagai antara pendekatan baharu dalam pengurusan sisa pepejal dan Waste-to-Energy (WTE) di Malaysia.
Lebih menarik, kilang berkenaan mempunyai kapasiti memproses sehingga 8,000 tan sisa pepejal sebulan. Selain menguruskan sampah, projek ini turut dikaitkan dengan penghasilan bahan api, pemanjangan jangka hayat tapak pelupusan dan peluang pekerjaan kepada penduduk tempatan.
Secara ringkas, projek IGNiS 3R menunjukkan bagaimana sisa pepejal boleh diurus dengan pendekatan yang bukan hanya tertumpu kepada pelupusan.
Kilang Pemulihan Sisa Pepejal IGNiS 3R terletak di Tapak Pelupusan Sampah Bukit Gelugor, Kerteh, Kemaman. Projek bernilai RM50 juta ini menggunakan teknologi pirolisis dengan 20 reaktor dan mampu memproses sehingga 8,000 tan sisa pepejal sebulan.
Antara hasil pemprosesan ialah biodiesel dan karbon. Projek ini turut dijangka mewujudkan kira-kira 150 peluang pekerjaan kepada penduduk tempatan.
Maklumat tersebut dilaporkan oleh TRDI dan turut disahkan melalui laporan Bernama pada 16 Ogos 2026.
Apa Itu Teknologi Pirolisis Terengganu?
Pirolisis ialah proses yang menggunakan haba untuk memproses bahan dalam keadaan tanpa oksigen. Dalam konteks IGNiS 3R, kaedah ini digunakan untuk memproses sisa pepejal dan menghasilkan produk bernilai tambah seperti biodiesel serta karbon.
Ini bermakna sampah yang sebelum ini hanya dihantar untuk dilupuskan mempunyai potensi untuk dimanfaatkan semula. Pendekatan tersebut menjadikan teknologi pirolisis Terengganu bukan sekadar kaedah mengurangkan sisa, tetapi sebahagian usaha menghasilkan nilai ekonomi daripada bahan buangan.
Menteri Besar Terengganu, Dato’ Seri Ir. Dr. Ahmad Samsuri Mokhtar berkata teknologi yang dibangunkan oleh syarikat tempatan itu membuktikan bahawa sisa termasuk biomass dan bahan buangan boleh diproses sehingga menghasilkan bahan api yang boleh digunakan semula.
Pendekatan ini juga membawa perubahan kepada cara kita melihat sampah. Daripada sekadar masalah pelupusan, sisa boleh menjadi sumber sekiranya teknologi, pengurusan dan sistem pemprosesannya sesuai.
Bagaimana Sampah di Kerteh Boleh Diproses Jadi Biodiesel?
Kilang IGNiS 3R menggunakan 20 reaktor bagi menjalankan proses pemulihan sisa pepejal. Kapasitinya dilaporkan boleh mencapai sehingga 8,000 tan sisa sebulan apabila beroperasi mengikut kemampuan yang ditetapkan.
Antara hasil pemprosesan itu ialah biodiesel dan karbon. Biodiesel yang dihasilkan mempunyai potensi untuk digunakan sebagai bahan api bagi jentera dan kenderaan, sekali gus memberikan nilai tambahan kepada sisa yang sebelum ini hanya dilupuskan.
Kilang IGNiS 3R Mampu Proses 8,000 Tan Sisa Sebulan
Skala projek ini antara perkara yang menarik perhatian. Menurut laporan, kilang yang dibangunkan di kawasan seluas kira-kira dua hektar mempunyai keupayaan memproses sehingga 8,000 tan sisa pepejal setiap bulan menggunakan 20 reaktor.
Kilang berkenaan mula dibangunkan pada Oktober 2024 dan kini beroperasi secara berperingkat. Projek itu merupakan kerjasama Majlis Perbandaran Kemaman (MPK) dengan syarikat Ignis Wawwa Sdn Bhd.
Lokasinya di Tapak Pelupusan Sampah Bukit Gelugor juga mempunyai kepentingan tersendiri. Tapak pelupusan tersebut telah digunakan sejak 1995 bagi menampung keperluan pengurusan sisa pepejal di daerah Kemaman.
Dengan adanya kaedah pemprosesan baharu, sebahagian sisa boleh menjalani proses pemulihan berbanding hanya terus ditempatkan di tapak pelupusan.
Bagaimana Projek Ini Boleh Memberi Kesan Kepada Alam Sekitar?
Satu lagi sasaran utama teknologi pirolisis Terengganu ialah membantu menambah baik pengurusan tapak pelupusan sedia ada.
Menurut Pengerusi Jawatankuasa Kerajaan Tempatan, Perumahan dan Kesihatan Negeri, Dato’ Wan Sukairi Wan Abdullah, pembangunan kilang berkenaan boleh membantu memanjangkan jangka hayat tapak pelupusan. Teknologi itu turut dijangka membantu mengurangkan pencemaran udara dan air yang boleh menimbulkan gangguan kepada penduduk sekitar.
Bernama turut melaporkan projek berkenaan telah memperoleh kelulusan Penilaian Impak Alam Sekitar atau EIA daripada Jabatan Alam Sekitar. Kelulusan tersebut berkaitan pematuhan projek terhadap keperluan serta piawaian alam sekitar yang ditetapkan.
Sekitar 150 Peluang Kerja Dibuka Kepada Penduduk Tempatan
Projek RM50 juta ini bukan hanya berkaitan pengurusan sampah. Ia juga membuka ruang pekerjaan kepada penduduk tempatan.
Kira-kira 150 pekerja diperlukan atau telah terlibat dalam pelbagai bidang ketika kilang beroperasi secara berperingkat. Antara bidang yang dinyatakan termasuk teknikal dan kejuruteraan, pengasingan sisa menggunakan mesin, pemanduan lori dan jentera berat serta penyeliaan.
Ini memberi dimensi ekonomi kepada projek pengurusan sisa. Apabila kemudahan pemprosesan dibangunkan, ia memerlukan tenaga manusia bukan sahaja dalam operasi teknikal tetapi juga dalam perkhidmatan sokongan.
Pada masa sama, penghasilan biodiesel dan karbon turut membuka kemungkinan mewujudkan nilai ekonomi daripada bahan yang sebelumnya dianggap sebagai sisa.
Boleh Ke Teknologi Pirolisis Diperluaskan Ke Daerah Lain?
Kemungkinan itu telah dibangkitkan oleh kerajaan negeri.
Dr Ahmad Samsuri menyatakan kerajaan negeri mahu meneliti lokasi lain yang sesuai untuk memperluaskan penggunaan teknologi berkenaan. Matlamatnya adalah untuk mencari kaedah pengurusan sampah yang lebih baik berbanding pendekatan terdahulu.
Beliau turut melihat projek itu sebagai satu model yang boleh dikaji, dinilai dan seterusnya diperluaskan sekiranya sesuai.
Namun, setakat sumber yang dirujuk, daerah atau lokasi seterusnya belum diumumkan. Jadual pembinaan kilang tambahan, jumlah pelaburan bagi fasa baharu dan sasaran kapasiti keseluruhan untuk negeri Terengganu juga belum dikongsikan.
Ini bermakna kejayaan operasi IGNiS 3R di Kerteh berpotensi menjadi antara faktor penting sebelum pendekatan sama dikembangkan ke lokasi lain.
Perkara Yang Perlu Diketahui Tentang Projek IGNiS 3R
Walaupun idea sampah diproses menjadi biodiesel kedengaran mudah, terdapat beberapa perkara penting yang perlu difahami.
Pertama, teknologi pirolisis Terengganu melibatkan proses industri dan bukannya proses menukar sampah terus kepada bahan api secara serta-merta. Sistem pemprosesan serta reaktor digunakan untuk menghasilkan produk bernilai tambah daripada sisa.
Kedua, kapasiti 8,000 tan sebulan ialah kapasiti pemprosesan yang dilaporkan bagi kilang tersebut. Ia tidak bermaksud 8,000 tan biodiesel akan dihasilkan setiap bulan.
Ketiga, manfaat projek tidak terhad kepada penghasilan bahan api. Antara objektif lain yang dinyatakan ialah mengurus sisa dengan lebih baik, mengurangkan kesan terhadap tapak pelupusan, membuka peluang pekerjaan dan menghasilkan nilai ekonomi daripada sisa.
Akhir sekali, beberapa data operasi seperti jumlah sebenar biodiesel yang dihasilkan, kadar pengurangan sampah dan pulangan kewangan masih belum diperincikan dalam laporan yang tersedia.
Terengganu Cuba Beri Nilai Baharu Kepada Sampah
Pelaksanaan IGNiS 3R di Bukit Gelugor menunjukkan satu pendekatan berbeza terhadap isu sisa pepejal. Daripada hanya melihat sampah sebagai bahan buangan, projek ini cuba mengubah sebahagiannya menjadi sumber yang mempunyai kegunaan dan nilai ekonomi.
Dengan nilai pembangunan RM50 juta, 20 reaktor dan kapasiti sehingga 8,000 tan sisa sebulan, projek itu membawa tiga elemen utama sekali gus: pengurusan sisa, teknologi dan peluang ekonomi.
Pada masa hadapan, perkara yang penting untuk diperhatikan ialah prestasi sebenar kilang selepas beroperasi sepenuhnya, jumlah sisa yang berjaya diproses dan sejauh mana hasil seperti biodiesel dapat dimanfaatkan.
Sekiranya teknologi pirolisis Terengganu menunjukkan hasil yang baik, pengalaman di Kerteh boleh menjadi rujukan untuk pengurusan sisa di lokasi lain yang bersesuaian.
Sumber Rujukan
Artikel ini disusun berdasarkan maklumat daripada sumber rasmi dan sumber tambahan yang dipercayai bagi memastikan maklumat yang disampaikan lengkap dan tepat.
- TRDI: https://www.trdi.my/terengganu-lancar-pelupusan-sampah-pirolisis-pertama-malaysia-jana-ekonomi-peluang-kerja
- Terengganu Voice: https://www.facebook.com/TerengganuVoice/posts/sampah-jadi-diesel-terengganu-lancar-kilang-teknologi-pirolisis-pertama-di-malay/1507450401417166/
- Viral Terengganu: https://www.facebook.com/viralterengganu/posts/sisa-sampah-diproses-jadi-diesel-terengganu-lancar-kilang-teknologi-pyrolysis-pe/1432705042245291/
- Bernama: https://www.bernama.com/bm/am/news.php?id=2595035
